Amerykańskie organizacje medyczne opublikowały ranking 50 stanów i Dystryktu Kolumbii pod kątem dostępu do leczenia otyłości. Średnia ocena wyniosła C−, tylko jeden stan dostał A−, a aż 20 otrzymało oceny D lub F. Wniosek jest prosty: to, gdzie ktoś mieszka, w dużej mierze decyduje o tym, czy skorzysta ze sprawdzonej terapii.
Jak powstał ranking
Zestawienie, nazwane Obesity Treatment Access Scorecard, przygotowały American Society for Metabolic and Bariatric Surgery (ASMBS) oraz Obesity Action Coalition (OAC). Sprawdzano, czy mieszkańcy mogą skorzystać z pełnego wachlarza opieki: poradnictwa żywieniowego, interwencji behawioralnych, leków dopuszczonych przez amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA), terapii endoskopowych, chirurgii metabolicznej i bariatrycznej oraz opieki po leczeniu.
Ocenę oparto na 44 miernikach, które podzielono na sześć grup: zakres ubezpieczenia i kryteria kwalifikacji, bariery i koszty, kadry i placówki, otoczenie polityczne, sytuację pacjentów i równość szans oraz faktyczne korzystanie z terapii.
Najlepsze i najgorsze stany
Na czele znalazła się Minnesota (76,4 na 100 pkt, A−). Kolejne miejsca zajęły:
- Nowy Jork – 71,6 (B+),
- Massachusetts – 71,5 (B+),
- Delaware – 70,6 (B+),
- Rhode Island – 67,9 (B).
Na dole zestawienia są Karolina Południowa (30,9, D), Idaho (30,2, D−), Wirginia Zachodnia (28,9, F), Oklahoma (28,5, F) i Arkansas (25,5, F). Duże stany wypadły przeciętnie lub słabo: Teksas dostał 39,0 (D), Floryda 40,6 (D+), Kalifornia 49,8 (C−), a Pensylwania 49,0 (C−).
Autorzy zauważają, że w Wirginii Zachodniej i Oklahomie, gdzie według CDC otyłość dotyczy około czterech na dziesięciu dorosłych, dostęp do leczenia jest jednocześnie bardzo słaby. Badanie nie miało jednak ustalać związku przyczynowego. Zależność nie jest też regułą: w prowadzącej Minnesocie otyłość ma około 33% dorosłych.
Leki z grupy GLP-1 i chirurgia
Raport zwraca uwagę, że dostęp do nowszych leków na otyłość staje się coraz mniej pewny. Siedem stanowych programów Medicaid, czyli ubezpieczenia dla osób o niskich dochodach, zakończyło lub planuje zakończyć w 2026 roku refundację leków GLP-1 stosowanych w otyłości. Coraz częściej rezygnują z nich także prywatni ubezpieczyciele i pracodawcy, a bez ubezpieczenia koszt terapii jest dla wielu pacjentów nie do udźwignięcia.
Z kolei chirurgia metaboliczna i bariatryczna wykorzystywana jest rzadko: rocznie korzysta z niej około 1% uprawnionych. Autorzy wskazują m.in. na ograniczenia w kwalifikacji, schematy kierowania pacjentów przez lekarzy, mylne wyobrażenia o bezpieczeństwie i skuteczności zabiegów, uprzedzenia wobec osób z otyłością oraz trudności z opieką po operacji.
Jak mówi John Scott z ASMBS, samo ubezpieczenie nie gwarantuje dostępu do leczenia, bo na drodze stają też wymóg wcześniejszej autoryzacji, wyłączenia z refundacji, brak specjalistów, wysokie dopłaty i duże odległości do ośrodków. Raport proponuje sześć kierunków zmian:
- szersze objęcie ubezpieczeniem wszystkich metod leczenia opartych na dowodach,
- ograniczenie zbędnych restrykcji i biurokracji,
- wzmocnienie kadr i rozwój akredytowanych ośrodków,
- zmniejszanie różnic geograficznych dzięki telemedycynie, sieciom skierowań i wsparciu w dojazdach,
- mierzenie realnego dostępu, a nie samego zapisu o refundacji,
- walka z uprzedzeniami wobec wagi w polityce i praktyce medycznej.
Co to oznacza w Polsce
Ranking dotyczy wyłącznie USA i opiera się na tamtejszym systemie ubezpieczeń, więc nie można go wprost przełożyć na polskie realia. W Polsce nie ma podziału na stany ani systemu zbliżonego do amerykańskiego Medicaid, a zasady refundacji ustala się centralnie. Zasady, które obowiązują w naszym kraju, warto sprawdzać w aktualnych wykazach refundacyjnych i u lekarza prowadzącego.
Mimo to wnioski z raportu są uniwersalne. Sam zapis o refundacji nie wystarczy, jeśli pacjent musi pokonać wiele formalności, długo czekać na specjalistę albo dojeżdżać do odległego ośrodka. Podobne pytania o dostępność leczenia otyłości, w tym nowoczesnych leków i operacji, pojawiają się także w debacie w Europie.
Źródło: Medical Xpress – „New state-by-state scorecard reveals wide gaps in access to obesity treatments”






